Bezienswaardigheden

Kapelle-op-den-Bos

Sint-Niklaaskerk

De legende vertelt dat een verdwaald edelman in de 13de eeuw uit dank voor zijn redding een kapel liet bouwen die later de parochiekerk werd. De Sint-Niklaaskerk is een driebeukige modern-romaanse kerk. Ze werd gebouwd in 1564 en in de loop van de eeuwen vergroot en verbouwd. De laatste bouwfase aan de originele kerk dateert van 1866. Dit kerkgebouw werd in de meidagen van 1914 door de Duitse bezetter platgebrand. Drie beelden bleven gespaard en één glasraam. Het glasraam werd gerestaureerd en kreeg een nieuwe plaats in het OCMW van Kapelle-op-den-Bos.

Pas in 1926 startte de heropbouw naar een ontwerp van architect J. Diongre, o.a. de bouwer van het NIR te Brussel. De kerktoren kreeg in plaats van een spits, zoals voorheen, een kroon, wat uniek is in ons land. De kerk heeft prachtige gebrandschilderde glasramen met o.a. de twaalf apostelen. Deze glasramen werden in 1999 volledig gerestaureerd.

Naast de kerk bevindt zich de 17de eeuwse schandpaal.

 

Kapelse figuren

Op het kerkhof staat een grafmonument van letterkundige kanunnik dr. Jaak Muyldermans (1855-1929) naar een ontwerp van de Mechelse architect Lauwers, die nu bekend staat als de meest vooruitstrevende modernist van de toenmalige Mechelse architecten tijdens het interbellum.

Noemenswaardige Kapelse figuren die in de gemeente een gedenkplaat en/of straatnaam hebben gekregen:

  • Letterkundige kanunnik dr. Jaak Muyldermans (1855-1929)
  • Kunstschilder Evert Larock (1865-1901)
  • Benedictijn van Affligem die bekendheid verwierf als componist en organist Augustinus Verhaegen (1886-1965)
  • Heemkundige Hendrik Van de Ven (1913-1979)

Het kunstboek over kunstschilder Evert Larock is te koop voor € 30 in gemeenschapscentrum de oude pastorie.


Koningsteen

In het gehucht Oxdonk is er het Koningsteen. De oorsprong ervan is onbekend. Algemeen wordt verondersteld dat het oorspronkelijk een jachtpaviljoen was van de hertogen van Brabant. Wel weten we dat het reeds vermeld wordt in oude kronieken die dateren uit de 16de eeuw. Het veranderde dikwijls van eigenaar. Pas in 1671 kreeg het zijn benaming ‘Coninckxsteen’ en dit op verzoek van de toenmalige eigenaar. Nu is het Koningsteen een centrum om de moderne mens toe te laten zichzelf terug te vinden, zijn groeikracht als het ware te ontdekken. Het Koningsteen is één van de vele mooie plekjes op het Oxdonk-wandelpad. Deze brochure is te verkrijgen bij de toeristische dienst in het gemeenschapscentrum de oude pastorie.
 

De ontmoeting

In de Mechelseweg is de beeldengroep ‘De ontmoeting’ van Kapellenaar Guido Van Causbroeck (1952) een bezoek waard. Deze beeldengroep in steen van Soignies werd geplaatst in 2003 op de plaats waar het voormalige gemeentehuis stond. Drie beelden verwijzen naar de deelgemeenten via de metafoor van de volksfiguren (Toekker, Neus en Madam). Twee beelden verwijzen naar verleden en toekomst (Wording en Futurist).

          

Nieuwenrode


De oude pastorie

De oude pastorie van Nieuwenrode,  of beter het voormalige nonnenklooster, heeft de aanzet gegeven tot de dorpsstructuur die sedert 1976 is beschermd. Zowel het gebouw, als het poortje, de tuin en vijver, zijn beschermd als monument en als landschap. Het besluit kwam er nadat een deel van de pastorie in 1967 door brand zwaar was geteisterd. Anno 1128 werd de abdij van Grimbergen gesticht door Hugo, abt van de Orde van Premonstreit en plaatsvervanger van het Sint-Norbertus, de abdij van Grimbergen. Door een overeenkomst tussen de Berthouts en de Heren van Wolvertem werden in Nieuwenrode de nodige gronden gevonden voor een afzonderlijk nonnenklooster. Het werd in 1643-1647 gebouwd op de samenloop van de kleine Schriekbeek en de Bierbeek. Aan alle zijden was het door water omgeven. Het gebouw werd in 1682 vergroot in de traditionele baksteen- en zandsteenstijl van de renaissance. Het jaartal is te vinden op de balk in de Berthoutszaal.

Voor de restauratie stond het gebouw sedert decennia leeg. De functie van het gebouw wijzigde geregeld. Toch kan men afgaande op architecturale kenmerken de meeste plaatsen definiëren. De toegang is centraal gesitueerd en ligt in de as van de Kerkstraat. De as wordt ondersteund door het vrijstaande witstenen inkompoortje en door de brug over de wal.

Het gebouw kan in drie zones verdeeld worden zowel ruimtelijk als functioneel: de feitelijke pastorie aan de oostzijde, de middenbouw als de ontvangstruimte en de westgevel met de diensten. Deze verdeling is ook na de restauratie herkenbaar gebleven. Het gebouw ging in 1989 open als gemeenschapscentrum en is sindsdien de sensibilisator, stimulator en het kloppend hart van het culturele leven in de gemeente.

 

Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk

De kerk Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart is een classicistische kerk met driebeukig schip. Ze is in de 12de eeuw opgericht als kapel van het klooster. Er kwam een nieuwe kerk in 1613 die vergroot werd in 1750. Baron Emmanuel Vanderlinden d’Hoogvorst (1866), de toenmalige burgemeester van Meise, bekostigde in 1823 de ingrijpende vergrotings- en verfraaiingswerken. De Duitse bezetter stak in 1914 de kerk in brand. De wederopbouw dateert van 1923 en gebeurde met baksteen en witte zandsteen.

Andere bezienswaardigheden zijn: Hof ten Dorp, Molenhuis, Noorhof,  Spaanse hof, Brandhof en Minnetraan. Een wandeling langsheen de monumenten is verkrijgbaar bij de toeristische dienst.

 

Ramsdonk
 

Sint-Martinuskerk

De Sint-Martinuskerk is een bakstenen neoclassicistische zaalkerk, met noord- en zuidkapellen, waarvan één als doopkapel wordt gebruikt en met rechthoekig koor. Ze heeft de zandstenen laatgotische westertoren behouden. Haar toren werd gebouwd in 1538 op de plaats waar voorheen een ander kerkgebouw stond, dat zeker van voor 1132 dateerde. De kerk leed erg onder de godsdiensttroebelen van de 16de eeuw. Een brand in 1599 was verwoestend. Enkel het hoogaltaar bleef gespaard. Een storm in 1606 richtte bijkomende schade aan. Pas in 1610 volgde de wederopbouw van de kerk. Met de Franse bezetting in 1797 bleef de kerk gesloten. In 1836, een jaar na de oprichting van de kerkfabriek van Ramsdonk begon men met een nieuwbouw.

In de kerk ligt de grafsteen van Domicilia Constantia Catherina van Beughem, achterkleindochter van Pieter Paul Rubens. De kerk heeft twee prachtige glasramen, een barok-biechtstoel en unieke beelden.


Pastorie

De pastorie is gelegen achter de kerk. Ze is deels in traditionele baksteen- en zandsteenarchitectuur en heeft een mooie korfboogvormige inrijpoort. De huidige pastorie werd een jaar na de afbraak van de oude pastorie in 1613 gebouwd. Er zijn wandschilderijen op doek uit de 18de eeuw en een mooi 18de eeuwse houten Mariabeeld.

 

Beeld Prima Mater
 

Kapelle-op-den-Bos werd op 14 december 2014 de thuishaven van het beeldhouwwerk “Prima Mater” van Koenraad Tinel. Dit beeld was de inzet van de wedstrijd “Kunst op Komst” die door de Provincie Vlaams-Brabant, samen met Radio2 Vlaams-Brabant, werd georganiseerd en waar Kapelle-op-den-Bos als grote winnaar uit de bus kwam. Het kreeg een vaste plaats op het grasplein achter de Sint-Martinuskerk in Ramsdonk, een groen plekje in de luwte van een historisch kader. 

De 'Prima Mater' (eerste moeder, universele moeder) stelt een Joodse moeder voor op weg naar Auschwitz die haar zoontje van 11 jaar, Simon Gronowski, van de trein kon laten ontsnappen aan de gruwel die haarzelf en haar dochter wel te wachten stond.

De moeder-kind figuratie is een belangrijk universeel thema in het werk van Koenraad Tinel. Het staat symbool voor de hoogste vorm van menselijke liefde en betrokkenheid. De oorlog die Koenraad als kind heeft getekend brengt hem er toe uitdrukking te geven aan de waarde van verzoening en vrede. Zijn passie voor het leven weet Tinel om te zetten in een even sober als aangrijpend beeld.

Koenraad  Tinel was amper zes als hij verwikkeld raakte in de oorlog. Zijn ouders sympathiseerden met de Duitse bezetter.  In 1944 vluchtte het gezin Tinel van Gent naar Duitsland, aan de grens met Tsjecho-Slowakije. Het werd een tocht vol ontbering doorheen een wereld in puin. Die herinnering bleef lange tijd diep opgeborgen in zijn geheugen. Later verwerkte hij zijn herinneringen uit die tijd in 240 tekeningen..

Hij vertelt vanaf dan ook zijn verhaal. In 2012 kwam hij bij het vertellen van dat verhaal Simon Gronowski tegen. Simon ontsnapte op 11 jarige leeftijd uit het beruchte 20ste konvooi op weg naar Auschwitz (hij is dus het kind in de Prima Mater).

Het bleek vriendschap op het eerste gezicht. Gronowski tekende hun verhaal op in het boek 'Eindelijk bevrijd', Tinel illustreerde. Een bijzonder verhaal over de oorlogsjaren en de rollen van ‘slachtoffer’ en ‘dader’ die beide mannen meer dan een half leven op hun schouders droegen, en waarvan ze zich intussen kunnen ontdoen.

Beiden mannen hebben elk een eigen verhaal en een eigen boodschap maar beiden houden een pleidooi voor meer menselijkheid, voor verzoening en vrede.


Kasteel van Houtem

Het 17de eeuwse kasteel van Houtem met een fraai park en dreef hoorde toe aan de familie de Houtem, maar het geheel is ouder. In 1180 werden de ridders van Ramesdonck als bewoners genoemd. Oorspronkelijk vormden de gebouwen een vierkant rond een binnenplein, alles omringd door een slotgracht. De ingangspoort voor het binnenplein, geflankeerd met twee torentjes, is omstreeks 1932 gebouwd. Het smeedijzeren hek aan de ingang van het park is afkomstig van de Brussels Warande en werd hier ca. 1835 geplaatst. Het kasteel en de bijhorende hoeve zijn nog bewoond.